Nikkel is aan regels gebonden
Nikkel is de bekendste veroorzaker van contactallergie bij sieraden. In de Europese Unie mag daarom niet onbeperkt nikkel worden gebruikt in producten die langdurig contact maken met de huid; voor oorbellen en piercings gelden de strengste grenzen.
Dat betekent niet dat er geen nikkel in zit — het betekent dat de afgifte per oppervlak begrensd is. Bij goedkope sieraden van buiten de EU is die norm niet altijd gehaald. De uitleg over nikkel in de REACH-verordening beschrijft welke grenswaarden er gelden.
Wat 925 zilver betekent
Sterling zilver is 92,5 procent zilver; de rest is meestal koper, dat het metaal hard genoeg maakt om te bewerken. Dat koper is ook de reden dat zilver aanloopt.
Zuiver zilver zelf geeft zelden reacties. Wie toch klachten krijgt van een zilveren oorbel, reageert doorgaans op de legering of op een nikkelhoudend haakje dat de fabrikant erbij heeft gezet.
Verguld: een laag van microns
Verguld betekent een dun laagje goud op een ander metaal. Bij vergulding van goede kwaliteit zit er koper of zilver onder en is de laag enkele microns dik; bij goedkope sieraden is de laag zo dun dat hij binnen een half jaar doorslijt.
Zodra de laag doorslijt, komt de huid in contact met het metaal eronder — en daar begint bij veel mensen de irritatie. Let op de aanduiding: gold plated is dun, gold filled is een dikkere, mechanisch aangebrachte laag.
Chirurgisch staal is geen belofte
De term chirurgisch staal is niet beschermd. Meestal wordt 316L bedoeld, een roestvast staal dat weinig ionen afgeeft en daardoor voor de meeste mensen goed te verdragen is — maar er zit wél nikkel in, gebonden in de legering.
Voor wie een sterke nikkelallergie heeft, is titanium of massief goud van 14 of 18 karaat een veiliger keuze. Zie ook Gevoelige oren: wat u kunt doen.
Goud in karaat
Goud van 24 karaat is zuiver en te zacht voor sieraden. 18 karaat is 75 procent goud, 14 karaat is 58,5 procent. Hoe lager het karaat, hoe meer legeringsmetaal — en dus hoe groter de kans op een reactie.
Witgoud verdient extra aandacht: dat werd traditioneel met nikkel wit gemaakt en tegenwoordig meestal met palladium, maar dat verschilt per fabrikant. Vraag ernaar bij een dure aankoop.
Waar u op let bij het kopen
Kijk niet alleen naar de hanger maar vooral naar het deel dat door het oor gaat. Veel klachten komen van het haakje of het staafje, niet van het sieraad eronder.
Staat er niets over het materiaal in de omschrijving, ga er dan van uit dat het een gemengde legering is. Voor gevoelige oren is dat een reden om het te laten liggen — of om alleen het haakje te vervangen, wat bij oorhangers vaak eenvoudig kan.
Wat een keurmerk zegt
In Nederland is een edelmetaalkeur verplicht boven een bepaald gewicht: een klein stempeltje dat het gehalte aangeeft, bijvoorbeeld 925 voor sterling zilver of 585 voor 14 karaat goud. Dat stempel zegt iets over het gehalte, niet over de kwaliteit van het werk.
Bij lichte oorbellen ontbreekt het keur vaak omdat ze onder de gewichtsgrens vallen. De vermelding in de webshop is dan uw enige houvast — en die is niet gekeurd.
Titanium en andere veilige keuzes
Titanium is het materiaal dat het minst reageert met de huid en daarom in de medische wereld wordt gebruikt. Het is licht, sterk en verkleurt niet. Nadeel is dat het lastig te bewerken is, waardoor sieradenmakers er weinig sierlijke vormen van maken — u vindt het vooral in stekers, staafjes en haakjes.
Daarnaast zijn er niobium en chirurgisch titanium van implantaatkwaliteit, herkenbaar aan aanduidingen als ASTM F136. Die termen zijn wel betekenisvol, in tegenstelling tot het losse woord chirurgisch.
Wie zeker wil zijn: koop het deel dat door het oor gaat bij een piercingstudio en gebruik de sierlijke hanger die u al had.